Ηταν η εποχή που ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αποκαλούσε το ΠΑΣΟΚ «Αριστερά της Αριστεράς», δίνοντάς του τα διαπιστευτήρια που είχε ανάγκη για να κατοχυρωθεί στη συνείδηση των αριστερών ως μια ριζοσπαστική και ανατρεπτική δύναμη. Είναι χαρακτηριστική η εικόνα του Λεωνίδα Κύρκου να πανηγυρίζει στους δρόμους της πρωτεύουσας με τη σημαία του κόμματός του τη βραδιά του μεγάλου θριάμβου του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 1981. Ο ιστορικός ηγέτης της ανανεωτικής Αριστεράς ένιωθε εκείνη τη στιγμή ότι η νίκη δεν ανήκε αποκλειστικά στο ΠΑΣΟΚ, αλλά αφορούσε όλους τους πολίτες της προοδευτικής παράταξης. Πίστευαν οι ηγεσίες της Αριστεράς ότι το ΠΑΣΟΚ θα τις καλούσε να συγκυβερνήσουν; Το είπε με παράπονο ο Χαρίλαος Φλωράκης μερικά χρόνια αργότερα, το 1989: «Από το 1981 τους καλούσαμε να συνεργαστούμε και είπα σε μια συζήτηση που είχαμε: “Μαζί χτυπούσαμε τα νταούλια, αλλά τον παρά ολόκληρο τον πήρε το ΠΑΣΟΚ”».

Οι σχέσεις του Ανδρέα Παπανδρέου με την Αριστερά ήταν περίεργες. Τις καθόριζε ένα κράμα θαυμασμού για την αγωνιστική ιστορία της και υποδόριας ενοχής για την προσωπική απουσία του όταν αυτή μεσουρανούσε στην Ελλάδα ή διωκόταν ανηλεώς από το καθεστώς. Ποτέ πάντως δεν έγινε αντικομμουνιστής, όπως ήταν ο πατέρας του καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου του. Το μέτωπό του ήταν απέναντι στη Δεξιά. Εξεπλάγη και μίλησε για «ανίερη συμμαχία» όταν το ΚΚΕ στον δεύτερο γύρο των δημοτικών εκλογών του 1986 κάλεσε τα μέλη του να ψηφίσουν κατά συνείδηση. Στη συνέχεια είχαμε τη συνεργασία της Αριστεράς με τη Δεξιά του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη το 1989 με τη βραχύβια κυβέρνηση Τζαννετάκη. Οι όποιες απόπειρες για συνεννόηση έγιναν και σε κείνη τη φάση και αργότερα απέτυχαν γιατί υπήρχε μπόλικη καχυποψία για τις προθέσεις και των δύο πλευρών. Το ΠΑΣΟΚ δεν είχε τιθασεύσει το σύνδρομο παμφαγίας. Η Αριστερά φλέρταρε με την ιδέα να γίνει αυτή ο βασικός πυλώνας της προοδευτικής παράταξης.

Οταν ο ΣΥΡΙΖΑ έγινε ΠΑΣΟΚ ως προς το εκλογικό μέγεθος, επιχείρησε ο Αλέξης Τσίπρας να βρει διόδους συμφιλίωσης και συνεργασίας. Η προσπάθεια σκόνταψε στην αλαζονεία των Συριζαίων και στην αντίσταση των Πασόκων, που έγιναν σημαντική δύναμη στο δεξιάς έμπνευσης αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο. Και φτάνουμε στο σήμερα. Θέλουν τα κόμματα που βρίσκονται στην περιοχή της ευρύτερης Αριστεράς να συνεργαστούν; Στα λόγια λένε «ναι, με όρους και προϋποθέσεις». Εκτός από το ΚΚΕ που έχει αυτοεξαιρεθεί. Μπορούν να συνεργαστούν; Αυτό είναι το ζητούμενο. Για να το διαπιστώσουν πρέπει να ξεκινήσει ένας προγραμματικός διάλογος χωρίς αποκλεισμούς και ηγεμονισμούς του τύπου «εγώ είμαι ο κυρίαρχος πόλος της δημοκρατικής παράταξης και όσοι πιστοί προσέλθετε».

Ανάγωγα

Στη βιογραφία του, διά χειρός Χρήστου Θεοχαράτου, ο Χαρίλαος Φλωράκης αναφέρει το εξής περιστατικό: Οταν επικοινώνησε με τον Ανδρέα Παπανδρέου προκειμένου να τον συγχαρεί για τη νίκη του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 1981, ο πρόεδρος του κόμματος και πρωθυπουργός τού είπε: «Χαρίλαε, αύριο σε παίρνω τηλέφωνο για να συμφωνήσουμε στον σχηματισμό της κυβέρνησης». Το τηλεφώνημα δεν ήρθε ποτέ. Το ΠΑΣΟΚ κυβέρνησε μόνο του. Αλλες εποχές, άλλα τα μεγέθη.

efsyn.gr