Ταινία νεανικής δυναμικής, επαναστατικής σκηνοθετικής τόλμης και απόλυτης φιλοσοφικής ωριμότητας, η διασκευή του μυθιστορήματος του Αλμπέρτο Μοράβια είναι ένα κολοσσιαίο, πολυεπίπεδο καλλιτεχνικό επίτευγμα, από τα σημαντικότερα φιλμ του μεταπολεμικού ευρωπαϊκού σινεμά.

Μπαίνοντας στη δεκαετία του ’70 και αρχίζοντας να αναζητά έναν μοντέρνο αφηγηματικό λόγο ο οποίος θα έκανε το επόμενο βήμα μετά το free cinema και τη νουβέλ βαγκ, το ευρωπαϊκό σινεμά συναντά ένα από τα κορυφαία μεταπολεμικά του κομψοτεχνήματα. Έργο νεανικής δυναμικής, επαναστατικής σκηνοθετικής τόλμης και απόλυτης φιλοσοφικής ωριμότητας, η διασκευή του μυθιστορήματος του Αλμπέρτο Μοράβια είναι ένα κολοσσιαίο καλλιτεχνικό επίτευγμα που, όχι μόνο ο δημιουργός του, αλλά ούτε ολόκληρος ο ιταλικός κινηματογράφος μπόρεσε να επαναλάβει.

Η προπολεμική Ευρώπη, η γέννηση του «σοσιαλισμού των μικροαστών», η πολιτική, κοινωνική και ψυχαναλυτική διάσταση του κομφορμισμού –θέλω να γίνω ο ανώνυμος Άλλος, ο φυσιολογικός– και το τίμημά του, δεν έχουν ποτέ αναλυθεί τόσο διεξοδικά και τόσο ιδεολογικά ξεκάθαρα στη μεγάλη οθόνη. Ο αυστηρά κινηματογραφικός τρόπος, δε, με τον οποίο ο Μπερτολούτσι επιτυγχάνει την πολυεπίπεδη αυτή σύνθεση (η πλανοθεσία, η φωτογραφία του Βιτόριο Στοράρο, το βλέμμα του Τρεντινιάν, η συνειρμική αφήγηση), παραμένει μνημειώδης και αξεπέραστος. Μια ταινία φτιαγμένη από το υλικό των αριστουργημάτων.

Ιταλία. 1970. Διάρκεια: 107΄ / athinorama.gr